BRUSSEL - Insuline producerende cellen bij volwassenen blijken vernieuwbaar

Onderzoekers van het Diabetes Research Centrum van de Vrije Universiteit Brussel hebben een studie gepubliceerd in het Amerikaanse vaktijdschrift Diabetes waarin zij aantonen dat insuline producerende cellen bij de mens niet terminaal gedifferentieerd zijn, maar dat zij kunnen worden aangezet om te delen onder invloed van ontstekingsfactoren. Deze ontdekking kan er op termijn voor zorgen dat type 1-diabetespatiënten geen insuline-injecties meer nodig zouden hebben.

Tot voor kort namen wetenschappers aan dat ieder volwassen individu een min of meer vast aantal langlevende insuline producerende bètacellen bezat die een leven lang zouden moeten meegaan. Wanneer deze cellen beschadigd zouden geraken of dood zouden gaan, zoals gebeurt bij type 1-diabetes, dan zou het verlies van deze cellen onherroepelijk zijn en finaal leiden tot een vervangingstherapie, bijvoorbeeld door inspuiting met insuline. Door het bestuderen van vele honderden kleine pancreasbiopten die de afgelopen twintig jaar werden afgenomen bij donoren die hun pancreas ter beschikking hadden gesteld voor transplantatie van eilandjes van Langerhans, vond men bij de meeste patiënten dat de delingsactiviteit zeer laag was. Dit bevestigde wat men altijd had verondersteld, namelijk dat de insuline producerende cellen een hele lage frequentie van vervanging hebben.

Onverwacht echter werden bij een klein deel van de patiënten heel hoge waarden van celdeling gevonden. Bestudering van de klinische gegevens en microscopische analyse van het pancreasweefsel lieten zien dat deze celdeling alleen voorkwam bij patiënten die in het ziekenhuis een ontstekingsinfiltraat in de pancreas hadden ontwikkeld. De bevindingen wijzen er op dat insuline producerende bètacellen bij volwassenen nog steeds in staat zijn om te delen, maar dat ze dit alleen doen in aanwezigheid van ontstekingscellen. Vervolgonderzoek met steun van de Juvenile Diabetes Research Foundation, een grote Amerikaanse patiëntenorganisatie, moet nu de moleculaire mechanismes zien te ontcijferen die de bèta cel aanzetten tot deling. Als men de juiste ‘drukknop’ kan vinden, dan zouden patiënten met diabetes hun eigen (resterende) bètacellen tot deling kunnen aanzetten en voldoende insuline producerende cellen kunnen aanmaken om de bloedsuikerwaarden terug te normaliseren.

Referentie: In’t Veld PA, De Munck N, Van Belle K, Buelens N, Ling Z, Weets I, Haentjes P, Pipeleers-Marichal M, Gorus F, Pipeleers D. Beta cell replication is increased in donor organs from young patients after prolonged life support. Diabetes 59:1702-1708,2010.

Website: www.vub.ac.be